Sposób mocowania wiązarów do wieńca ma krytyczne znaczenie dla finalnej stabilności konstrukcji. W artykule poruszamy najważniejsze kwestie dotyczące montażu wiązarów, m.in. niezbędne narzędzia, przygotowanie wieńca, przebieg montażu wiązarów czy najczęściej popełniane błędy.
Montaż wiązarów dachowych – niezbędne narzędzia
Mocowanie wiązarów do wieńca wymaga uprzedniego przygotowania niezbędnych narzędzi i akcesoriów do montażu. Należy wyposażyć się w narzędzia i akcesoria, które umożliwią osiągnięcie stabilności i wytrzymałości konstrukcji. Jakie narzędzia do montażu wiązarów są niezbędne?
- Wkrętarki i wiertarko-wkrętarki – najlepiej profesjonalne, o dużej mocy, wysokim momencie obrotowym (min. 60-80 Nm) i zapewniające długotrwałą pracę na wysokim obciążeniu, umożliwiające nawiercanie otworów.
- Zakrętarki udarowe – niezbędne do wkręcania długich wkrętów ciesielskich, łączących wiązary z murłatą. Najlepiej o momencie obrotowym na poziomie 200 Nm lub więcej.
- Młotki ciesielskie – wykonane z jednego kawałka stali, co zapobiega łamaniu się drewnianego trzonka. Wyposażone w główki z magnesem, umożliwiającym przytrzymywanie gwoździa, oraz pazury, które pozwolą wyciągnąć źle wbite gwoździe. Optymalna waga 600-800g.
- Wkręty ciesielskie – talerzykowe lub stożkowe. Zastępują gwoździe. Mają specjalne nacięcia, które zapobiegają pękaniu drewna.
- Szpilki ciesielskie – stalowe pręty gwintowane o wysokiej wytrzymałości. Niezbędne do trwałego zakotwienia wiązarów w betonowym wieńcu budynku.
- Kątowniki i złącza ciesielskie – grube blachy ocynkowane (min. 2 mm), które łączą wiązar z murłatą.
- Gwoździe pierścieniowe – niewyciągalne gwoździe do blach z charakterystycznymi nacięciami, przypominającymi ostrze harpuna.
Jak przygotować wieniec pod montaż konstrukcji dachowej?
Przed przystąpieniem do montażu wiązarów do wieńca należy upewnić się, że wieniec jest do tego odpowiednio przygotowany. Elementy, które koniecznie trzeba wziąć pod uwagę przed przystąpieniem do montażu wiązarów to:
- wymiary wieńca – wieniec musi być idealnie zwymiarowany pod kątem zarówno długości i wysokości, jak też rozstawu śrub kotwiących czy przekątnej, która ma kluczowe znaczenie dla uniknięcia problemów z geometrią dachu;
- poziomowanie wieńca – należy zmierzyć je za pomocą niwelatora laserowego, w przypadku nierówności zbyt wysokie fragmenty należy zeszlifować, a zagłębienia uzupełnić podlewką, tak aby murłata przylegała idealnie na całej długości podłoża;
- wilgotność wieńca i izolacja przeciwwilgociowa – przed montażem wiązarów beton musi być odpowiednio związany, aby nie oddawał wilgoci bezpośrednio do drewna; na wierzchu należy położyć warstwę izolacyjną (np. papę termozgrzewalną, masę bitumiczną lub grubą folię fundamentową).
Właściwe mocowanie wiązarów do wieńca – przebieg i wykonanie
Proces mocowania wiązarów do wieńca to moment, w którym prefabrykowany szkielet dachu staje się integralną częścią budynku. Dlatego w tym momencie nie ma miejsca na żadne niedokładności, a wszystkie kroki montażu muszą być wykonane z najwyższą starannością i dbałością o najmniejsze szczegóły.
Montaż szpilek i kotw
Precyzyjne osadzenie elementów kotwiących stanowi fundament stabilnego i bezpiecznego montażu prefabrykowanego szkieletu dachu. Szpilki zatapia się w świeżym betonie w miejscach zgodnych z projektem. Czynność ta wymaga bardzo dużej precyzji, ponieważ szpilki nie mogą znaleźć się w miejscu występowania belki wiązara lub krokwi.
Alternatywą są kotwy chemiczne. Stosuje się je w sytuacjach, kiedy szpilki nie zostały wcześniej osadzone w odpowiednich miejscach. Technologia ta polega na wywierceniu otworów w betonie i umocowaniu w nich prętów gwintowanych za pomocą specjalnej żywicy. Jest to optymalne rozwiązanie przy naprawach i modernizacjach.
Rozstaw elementów mocujących musi być ściśle zgodny z projektem. Zwykle rozstawia się je co około 100-150 cm, szczególnie uwzględniając narożniki budynku. WIązary prefabrykowane to okazale konstrukcje, które wymagają bardzo solidnego zakotwiczenia.
Mocowanie wiązarów do wieńca
W montażu wiązarów do konstrukcji dachu często rezygnuje się z murłaty na rzecz mocowania wiązarów do wieńca betonowego. W polskich warunkach kotwienie wykonuje się zazwyczaj za pomocą kątowników wzmocnionych, łączących wiązar obustronnie z wieńcem. Jest to połączenie niezawodne i oferujące dużą uniwersalność.
Mocowanie wiązara zarówno do podpory przesuwnej, jak i nieprzesuwnej należy wykonać za pomocą kątowników ciesielskich. Różnicą jest to, że do podpory nieprzesuwnej stosuje się gwoździe pierścieniowe, a do podpory przesuwnej śruby M10.
Połączenia wiązar-wiązar
Najmniej trudności przysparza połączenie prostopadłe dwóch wiązarów. Wykonuje się je z wykorzystaniem standardowego wspornika belki BSN. W tego typu połączeniach stosuje się tzw. gwoździowanie częściowe, czyli co drugi gwóźdź w wiązar drugorzędny. Należy unikać wbijania wszystkich gwoździ przez blachy boczne, ponieważ w ten sposób zapobiega się rozwarstwieniom drewna.
Nieco więcej trudności może przysporzyć montaż wiązarów pod kątem 45 stopni, który jest charakterystyczny dla dachów kopertowych. Ułatwieniem jest tutaj wspornik wiązara ET260, który umożliwia montowania pod kątem 45 stopni w lewo i w prawo.
Zapewnienie stabilności i wytrzymałości konstrukcji
W przypadku wiązarów prefabrykowanych mamy do czynienia z innymi siłami oddziałującymi na ściany. W przeciwieństwie do tradycyjnych konstrukcji nie oddziałują siłą rozporową, ale siłąpionową, która naciska na ściany od góry.
Aby zapewnić stabilność zazwyczaj montuje się jeden koniec wiązara na sztywno, a drugi na podporze przesuwnej, która umożliwia pracę drewna pod wpływem temperatury i wilgoci, bez powodowania pęknięć w ścianach. Każdy wiązar musi zachowywać idealny pion, ponieważ odchylenie może znacząco zmniejszyć jego nośność projektową.
Izolacja przeciwwilgociowa połączeń wiązarów z wieńcem
Izolacja przeciwwilgociowa połączenia wiązara z wieńcem jest niezbędna do osiągnięcia stabilności i wytrzymałości całej konstrukcji. Beton jest materiałem kapilarnie porowatym, co oznacza, że pochłania wodę, a następnie oddaje ją innym materiałom, z którymi ma styczność. W ten sposób mogłoby dochodzić do gnicia drewna i utraty jego właściwości konstrukcyjnych.
Do izolacji przeciwwilgociowej połączeń wiązar-wieniec najczęściej wykorzystuje się:
- papy termozgrzewalne lub fundamentowe (bitumiczne) – są odporne na uszkodzenia mechaniczne i przesuwanie ciężkich wiązarów;
- grube folie fundamentowe PVC lub LDPE – powinny mieć grubość minimum od 0,5 do 1 mm;
- masy bitumiczne – stosuje się je przede wszystkim jako uzupełnienie w miejscach trudno dostępnych.
Najczęstsze błędy przy montażu wiązarów
Błędy przy montażu wiązarów mogą przyczynić się do braku stabilności konstrukcji, krótkiej żywotności budynku czy nawet katastrofy budowlanej. Najczęściej wynikają one z błędnych pomiarów, nieprawidłowej dokumentacji technicznej czy braku wiedzy i doświadczenia po stronie wykonawców.
Wśród najczęściej popełnianych błędów przy montażu wiązarów do wieńca występują:
- nieprawidłowe rozmieszczenie kotew;
- nieprawidłowe wypoziomowanie wieńca;
- źle dobrane materiały montażowe;
- brak izolacji przeciwwilgociowej w połączeniach wiązar-wieniec.
Kontrola jakości mocowań wiązarów i zalecenia eksploatacyjne
Przed odbiorem prac należy upewnić się, że wszystkie elementy zostały zamontowane zgodnie z projektem oraz obowiązującymi normami budowlanymi. Ewentualne niezgodności lub usterki muszą zostać natychmiast naprawione. W przeciwnym razie mogłoby to doprowadzić do poważnych problemów, włącznie z katastrofą budowlaną.
Wykonawca powinien wydać właścicielowi obiektu zalecenia eksploatacyjne, które powinny obejmować regularne przeglądy, bieżącą konserwację oraz natychmiastowe usuwanie usterek.
Źródła:
* https://inzynierbudownictwa.pl/oparcie-prefabrykowanych-wiazarow-na-podporach/
* https://www.liderbudowlany.pl/artykul/materialy-budowlane/kotwy-zamocowania/mocowanie-wiazarow-do-wienca/
* https://mocnyfundament.pl/mocowanie-wiazarow-do-wienca-krok-po-kroku/
